Europejska Sieć Dziedzictwa Kulinarnego – Podkreślenie tożsamości lokalnej i zwiększenie wartości dodanej produktów lokalnych.
Krótkie wprowadzenie – historia
W 1995 r. rozpoczęła się ścisła współpraca między wyspą Bornholm a Południowo-Wschodnią Skanią (Szwecja), mająca na celu rozwój regionalnych produktów żywnościowych. Te dwie znaczące miejscowości turystyczne słynęły do tej pory z piękna swojej przyrody i interesującej historii kulturowej.
Teraz nadszedł czas, aby dodać do tego dodatkowy wymiar: Kultura żywności. Podstawą działania była koncepcja zwiększenia widoczności regionalnej kultury żywienia. W tym czasie turystyka we wspomnianych regionach rozwijała się, podczas gdy rolnictwo i rybołówstwo odczuwało tendencję spadkową. Widoczna stała się potrzeba restrukturyzacji pewnych części rolnictwa i rybołówstwa, jak również potrzeba dostosowania ich do turystyki. Próba znalezienia wspólnego elementu dla tych podmiotów, które mają do czynienia z żywnością w wielu różnych aspektach, przekształciła się w pomysł zwiększenia atrakcyjności regionu. W Szwecji nastąpił rozwój sklepów farmerskich, natomiast mieszkańcy wyspy Bornholm słynęli ze swoich wędzarni i restauracji. To stanowiło punkt wyjścia dla długotrwałej, bliskiej współpracy, która od tamtej pory rozwinęła się jako sieć europejska pod nazwą „Kulinarne Dziedzictwo Europa”. W ciągu dziesięciu lat sieć powiększyła się, obejmując również regiony południowego Bałtyku. Od kilku lat w sieci uczestniczy 19 regionów całej Europy, a obecnie do członkostwa kandyduje 5 nowych regionów. Ogółem sieć obecnie liczy ponad 730 partnerów biznesowych, regionalnych koordynatorów i licencjobiorców. Sieć rozwija się i wzmacnia, a jej logotyp – drogowskaz wskazujący żywność regionalną – staje się coraz bardziej widoczny. Współpraca w ramach regionalnej kultury żywienia przyciąga coraz większą uwagę, koncentrując się raczej na możliwościach niż na ograniczeniach. Jednocześnie na rynku rozwija się ogólne rosnące zainteresowanie produkcją artykułów żywnościowych, które charakteryzują się wyjątkową jakością i możliwością identyfikacji ich pierwotnego producenta. Liczba klientów poszukujących dobrej i prawdziwej historii ciągle rośnie. Produkty żywnościowe są postrzegane nie tylko z perspektywy ich wartości odżywczej. Spożywanie posiłków jest jednym z najważniejszych elementów naszego życia. Dodatkowa wiedza na temat historii, aspektów kulturowych, sposobu wytwarzania surowców i zastosowania przez wykwalifikowanych szefów kuchni zarówno tradycyjnych sposobów przyrządzania, jak i najnowszych rozwiązań gastronomicznych w odniesieniu do produktów lokalnych sprawi, że klienci będą bardziej zainteresowani produktami spożywczymi. Sieć Dziedzictwa Kulinarnego nie tylko zaspokaja zapotrzebowanie konsumenta na produkty żywnościowe posiadające tożsamość regionalną, ale również przyczynia się do bezpiecznego i przyjaznego dla środowiska naturalnego rozwoju zrównoważonego biznesu, turystyki i obszarów wiejskich.
Celem Sieci Kulinarnego Dziedzictwa jest promowanie produkcji artykułów żywnościowych na małą skalę oraz pomoc klientom i turystom w odszukaniu żywności regionalnej w każdym z regionów, tym samym pobudzając rozwój regionalny. Wspólne ramy działania obejmują wspólne logo oraz uzgodnione kryteria dla uczestniczących firm i regionów, natomiast wspólne gwarancje działań marketingowych ujednolicają standardy w całej Europie. Sieć ma wyjątkowy charakter, ponieważ skupia jednocześnie restauracje/ sklepy farmerskie, jak również producentów/przetwórców w ramach tej samej sieci. Jest to tym jedyna sieć w swoim rodzaju, ponieważ jej koncepcję i logo można spotkać w całej Europie. To zapewnia dobre podstawy dla rozwoju turystyki, ponieważ logo ma już charakter międzynarodowy i jest dobrze znane.
Dziedzictwo kulinarne wzmacnia pozycję regionu
Wyjątkowa pozycja zapewniająca wyraźną tożsamość zachowała zasadnicze cechy kultury regionalnej. Może to stanowić odskocznię dla rozwoju biznesu ukierunkowanego na te produkty, które wywodzą się z wartości przyrodniczych regionu, jego środowiska i wartości kulturowych. Zachowanie tożsamości kulturowej w połączeniu z rozwojem mniejszych i zrównoważonych firm posiadających odpowiednie perspektywy ekonomiczne wymaga innowacyjności i umiejętności lepszej koordynacji sprzedaży i marketingu. „Mała skala” w rzeczywistości często stanowi mocną stronę regionalnych producentów żywności!
Cel
Uwzględniając powyższy kontekst, wiele lokalnych projektów wzięło sobie za cel wniesienie własnego wkładu do pozytywnego i progresywnego rozwoju sektora żywności. Jednocześnie projekt miał przyczynić się do zwiększenia zakresu współpracy międzysektorowej w kilku wybranych obszarach. Dotyczy to przede wszystkim wzajemnych relacji między producentami żywności na małą skalę a lokalnymi restauracjami, często koordynowanymi przez organizacje turystyczne.
Przykład: Lokalna latarnia wskazująca drogę
W związku z przygotowaniem planu rozwojowego w ramach programu Leader+ dla wyspy Bornholm, LAG Bornholm zaplanowało intensywną kampanię. Składała się ona z trzyetapowego procesu, obejmującego, po pierwsze, przygotowanie analizy SWAT (mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń) w odniesieniu do potencjału rozwojowego lokalnego sektora spożywczego, następnie ustanowienie regionalnego centrum rozwoju żywności i na koniec, w powiązaniu z tym centrum, zorganizowanie salonu sprzedaży regionalnych produktów spożywczych. Z czasem ustanowiono regionalne centrum rozwoju żywności i zatrudniono jednego pracownika, którego zadaniem była działalność w charakterze ambasadora produktów spożywczych z Bornholm, którego obecność miała duże znaczenie. W rezultacie, żywność z wyspy Bornholm stała się w Danii bardzo popularna. Wielu lokalnych producentów żywności przeszło przez kolejne etapy procesu, w ramach którego nie tylko zyskali nową wiedzę na temat mechanizmów rynkowych, ale są obecnie również lepiej przygotowani do współpracy w kwestiach promocji sprzedaży. Trzeci etap strategii rozwoju na rzecz promowania lokalnej żywności dotyczył zorganizowania wspólnego salonu sprzedaży. Stary wiatrak, który pierwotnie służył jako młyn zbożowy, a od lat sześćdziesiątych jako sala konferencyjna, został całkowicie odremontowany i zaczął funkcjonować (w więcej niż jednym sensie) jako punkt sygnalizacyjny dla żywności z Bornholm. W młynie urządzono salon sprzedaży, sklep i kuchnię pokazową na dwóch dolnych piętrach, natomiast powyżej mieści się biuro i sala konferencyjna. W pierwszym roku działalności młyn stał się również punktem centralnym informacji turystycznej dla wyspy Bornholm jako całości.
Organizacja sieci
Dziedzictwo Kulinarne Europa to sieć współpracy między regionami Europy, posiadającymi jeden wspólny cel – promocję swojego regionu poprzez wykorzystanie Dziedzictwa Kulinarnego. Sieć jest zorganizowana na trzech podstawowych poziomach.
Firmy indywidualne
Firmy z zatwierdzonych regionów mogą ubiegać się o członkostwo w regionalnej sieci Dziedzictwa Kulinarnego. Zatwierdzone firmy stają się członkami sieci regionalnej i europejskiej, mającej na celu rozwój i promocję żywności regionalnej. Otrzymują one również licencję na korzystanie ze wspólnego logo i są publikowane na oficjalnej witrynie internetowej Dziedzictwa Kulinarnego.
Regiony
Regiony Europy mogą ubiegać się o członkostwo w europejskiej sieci Dziedzictwa Kulinarnego. Po zatwierdzeniu regiony otrzymają licencję na korzystanie z logo, a następnie będą odpowiedzialne za zatwierdzanie firm w ramach swojego regionu oraz za prowadzenie działań na szczeblu lokalnych. Zachęca się nowe regiony do przystąpienia do sieci jako członkowie kandydujący. Po zdobyciu pełnej wiedzy na temat koncepcji Dziedzictwa Kulinarnego, dany region staje się pełnoprawnym członkiem sieci europejskiej.
Koordynacja europejska
Do głównych zadań koordynatora na szczeblu europejskim należy odpowiedzialność za wspólne logo oraz kryteria, udzielanie licencji regionom, prowadzenie oficjalnej witryny internetowej Dziedzictwa Kulinarnego oraz koordynacja wspólnych europejskich działań. Ponadto sieć opiera się na aktywnych i zaangażowanych koordynatorach regionalnych, których zadaniem jest wyszukiwanie nowych członków biznesowych w regionie. Koordynatorzy europejscy pomagają, doradzają i promują regiony oraz ich firmy na wspólnej witrynie internetowej.
Kryteria
Celem Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego Europa jest zaoferowanie turystom i konsumentom regionalnych produktów spożywczych najwyższej jakości. Członkami europejskiej sieci na rzecz Regionalnego Dziedzictwa Kulinarnego są wybrane restauracje, zakłady przetwórstwa spożywczego i gospodarstwa rolne, które podkreślają swoje związki z regionem. Od zatwierdzonych firm wymaga się „powiązania z regionem”, co oznacza, że firmy powinny aktywnie działać na rzecz pozytywnego rozwoju regionalnego i specjalizować się w produktach, które: są uprawiane/produkowane w danym regionie; stanowią część kulturalnego dziedzictwa regionu; lub są uprawiane/produkowane przez firmę, która stara się podtrzymać swój związek z regionem.
Restauratorzy
W wybranych restauracjach goście zawsze powinni być w stanie znaleźć potrawy o wyraźnym związku z regionem. To oznacza, że ogólnie rzecz biorąc surowce powinny być wytwarzane lokalnie. Sama potrawa może stanowić część kulturowego dziedzictwa regionu lub zwiększać atrakcyjność regionalnych produktów spożywczych.
Producenci/przetwórcy produktów spożywczych
Zatwierdzone firmy mogą korzystać z logo jedynie w powiązaniu z produktami, które – w zależności od kategorii – spełniają następujące kryteria: Pierwotni producenci: Surowce muszą być produkowane w danym regionie;Producenci i przetwórcy produktów spożywczych: Surowce powinny zazwyczaj pochodzić z danego regionu, ale mogą być również importowane, jeżeli produkt jest wyraźnie związany z regionem oraz jeżeli większa część wartości produktu wywodzi się z regionu. Poprzez przyłączenie się do sieci Dziedzictwa Kulinarnego i używanie wspólnego logo, producenci charakteryzujący się wyraźnym związkiem z regionem ułatwią konsumentom i turystom odnalezienie regionalnych produktów spożywczych w sklepach. Rolnicy sprzedający swoje produkty rolne restauracjom, producentom produktów spożywczych lub bezpośrednio klientom również mogą być członkami Dziedzictwa Kulinarnego, tworząc w ten sposób regionalną sieć producentów, sklepów i restauracji opartych na regionalnej żywności.
Właścicielem koncepcji oraz logo jest Komitet Współpracy Południowo-Wschodniej Skanii (SÖSK), będący regionalną/samorządową instytucją publiczną w południowej części Szwecji.
Regiony
Nasza witryna internetowa www.culinary-heritage.com zawiera dodatkowe informacje na temat naszych 24 regionów w Europie. Oprócz informacji na temat regionów można tam również znaleźć restauracje, producentów, sklepy farmerskie i inne punkty z każdego regionu zamieszczonego w witrynie.
Nowe regiony
Polskiemu Regionowi Dziedzictwa Kulinarnego Warmia Mazury Powiśle, koordynowanemu przez regionalnego Licencjobiorcę, Pana Igora Hutnikiewicza, udało się zachęcić 6 innych polskich regionów do przystąpienia do sieci Kulinarne Dziedzictwo Europa. 5 z nich uzyskało już pełne członkostwo. Są to następujące regiony: opolski, pomorski, zachodniopomorski, wielkopolski i mazowiecki. Natomiast Województwo Świętokrzyskie ma statut regionu kandydackiego.
Dodatkowe informacje na temat nowych regionów kandydujących znajdują się na witrynie internetowej Dziedzictwa Kulinarnego.
Źródło: wrota.warmia.mazury.pl